Cmentarz katolicki

Cmentarz katolicki w Strzyżewicach usytuowany jest na końcu wsi, za torami kolejowymi linii Leszno-Głogów, w lesie.

Chowani są tu zarówno mieszkańcy Strzyżewic, jak i leszczyniacy należący do parafii św. Józefa w Lesznie, do której to cmentarz przynależy.

Ogrodzony jest palisadą z żelaznych kolejowych szyn i drucianym płotem z podmurówką, a jego powierzchnia to ok. 0,12 ha.

Strzyżewice jako wieś datowane są już w 1294 roku jako dobra rycerskie . I tak też można datować pierwsze pochówki na tym cmentarzu. Według prawa niemieckiego opiekę nad cmentarzem sprawował sołtys i tradycja ta przetrwała tu przez wieki.

Początkowo cmentarz katolicki należał do parafii św. Jakuba w Święciechowie, w latach późniejszych do parafii św. Mikołaja i św. Ducha. Do czasów utworzenia parafii św. Józefa cmentarz podlegał pod parafię św. Mikołaja w Lesznie.

Cmentarz przez lata sprawiał wrażenie typowo wiejskiego, umiejscowionego w zacisznym miejscu, pod rozłożystymi 200-letnimi dębami. Ograniczona wielkość miejsca powodowała, że z czasem wiele ze starych nagrobków została wyparta przez nowe groby. Dlatego próżno szukać tutaj nagrobków z czasów przedwojennych, a i tych powojennych zostało już niewiele.

Zachowały się w Archiwum Państwowym w Lesznie jedynie zdjęcia, które dowodzą iż nagrobki starych strzyżewickich rodzin były tu jeszcze w 1979 roku, kiedy to przeprowadzono ostatnią inwentaryzację cmentarza.

(tu zdjęcia z archiwum)

Do obecnie zachowanych najstarszych nagrobków należą

(tu zdjęcia grobu Kozakowskich/Zgorzelaka/Jankowskiego/grób Anny Koschel)

W centralnej części cmentarza stoi krzyż.
Pierwszy został ufundowany przez proboszcza leszczyńskiej fary, urodzonego w Strzyżewicach ks. Antoniego Tascha (1845-1920) i stał tam w latach 1890-1933. Kolejny, według Bolesława Sekuły, także został ufundowany przez proboszcza parafii św. Mikołaja – ks.Stefana Jankiewicza. Dwa kolejne krzyże powstały za sprawą wieloletniego proboszcza parafii św. Józefa – ks. Stanisława Sikorskiego. Ostatni, stojący do dziś, wykonany z wiązu, wzniesiony został w 2005 roku staraniem ks. Tomasza Morasza, ówczesnego proboszcza parafii św. Józefa.

Podczas stawiania krzyża w 2005 roku odnaleziono w postumencie dokument z 15.10.1955 roku. Dokument był zniszczony, jednakże p. Markowi Szymendera udało się odczytać tekst, który był zapisany. Tekst dotyczył budowy ogrodzenia wokół cmentarza i zawierał nazwiska osób, które najbardziej, ale także i najmniej, zasłużyły się przy jego wznoszeniu.

(tu oryginał i tłumaczenie)

Drewniane ogrodzenie, które otaczało cmentarz zostało doszczętnie spalone przez stacjonujące zimą 1944 roku we wsi wojska niemiecko-ukraińskie. W 1950 roku z inicjatywy ks. Teodora Korcza, proboszcza parafii św. Mikołaja, zawiązała się grupa strzyżewiczan, którzy rozpoczęli porządkowanie cmentarza i budowę ogrodzenia.

Do najaktywniejszych członków tej grupy należeli: Jan Jurga, Olech Taszarek, Franciszek Taszarek, Czesław Maćkowiak, Marian Mendus i Jan Bartkowiak. Budowie, w jej końcowym etapie, przewodniczył Jan Sekuła, a wspomagał go syn – Bolesław Sekuła.

W tym miejscu wart zauważenia jest fakt, iż ok.1965 roku cmentarz został poszerzony. Początkowo planowano poszerzyć go o opuszczony, a znajdujący się tuż obok, cmentarz ewangelicki. Jednakże pomysł ten nie spotkał się z dezaprobatą Jana Sekuły. Wtedy z pomocą pospieszyła samotna właścicielka gospodarstwa w Strzyżewicach – Anna Koebe, która przekazała swój majątek Józefowi Jęśkowiakowi i zastrzegła, aby jej grunt przylegający do cmentarza przeznaczyć pod nowe pochówki. Tak też się stało. Anna została pochowana na cmentarzu, lecz niestety jej grób się nie zachował.

Mieszkańcy Strzyżewic wspominają, iż tuż przed wojną najbardziej okazały był pogrzeb Józefa Wańskiego, związanego przez córkę Franciszkę z rodziną Książków, opiekunów cmentarza.

Po wojnie na cmentarzu swe mogiły miało dziesięciu Rosjan i siedmiu Niemców poległych w ostatnich dniach stycznia 1945 w walkach o Strzyżewice i okoliczne miejscowości. W późniejszych czasach ich prochy przewieziono na cmentarze w Legnicy i w Poznaniu.

Dzisiaj, wchodząc na cmentarz, można odnieść wrażenie iż istnieje od niedawna. Wiele nagrobków jest zupełnie nowych. Pochowanych przodków przypominają małe tabliczki umiejscowione na obecnych grobach.

Spotkać tu można nazwiska rodzin, które zapisały się na kartach historii Strzyżewic.

Jest to rodzina Skrzetuskich herbu Jastrzębiec. Karol Skrzetuski – kapitan Wojska Polskiego – był wieloletnim kierownikiem Szkoły Powszechnej w Strzyżewicach. Zmarł wskutek chorób i wycieńczenia w Woldenbergu (Dobiegniew), gdzie został internowany w czasie wojny. Jego syn Lech Skrzetuski był z zawodu nauczycielem, znanym leszczyńskim społecznikiem, założycielem koła łowieckiego Szarak w Strzyżewicach. Spoczywa tu też jego brat Janusz Skrzetuski, inżynier leśnik.

(zdjęcie grobu)

Wyróżnia się tu także grobowiec rodziny Książek, znanych mieszkańcom Leszna ogrodników, którzy do Leszna przybyli w latach 30-tych XX wieku ze Wschowy.

(zdjęcie)

Na strzyżewickim cmentarzu pochowany jest także senator RP Zenon Nowak, który swe życie związał ze Strzyżewicami.

(zdjęcie)

Kolejną znaną personą spoczywającą pod strzyżewickimi dębami jest Józef Dankowski. Wieloletni trener kadry szybowcowej, niegdysiejszy dyrektor Centrum Wyszkolenia Lotniczego w Lesznie – Strzyżewicach.

(zdjęcie)

Należy pamiętać, iż nie sposób w tym miejscu wymienić wszystkich mieszkańców, którzy odcisnęli swój ślad w historii Strzyżewic.

Zatrzymajmy się, choć na chwilę, na cmentarzu pod wiekowymi dębami i wspomnijmy o nich oddając cześć Ich pamięci.

Źródło: Opracowano na podstawie „Leszczyńskie cmentarze” pod red. Janiny Małgorzaty Halec rok wyd. 2010 oraz „Inwentaryzacja cmentarza katolickiego” 1979 r., Archiwum Państwowe w Lesznie

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s